Công thức
ABV (%) = (OG − FG) × 131,25
- OG (Original Gravity): tỷ trọng dịch nha trước khi cấy men.
- FG (Final Gravity): tỷ trọng khi bia đã lên men xong (không đổi 3 ngày liền).
- 131,25 là hệ số quy đổi từ lượng đường đã mất sang phần trăm cồn theo thể tích. Công thức này chính xác cho hầu hết bia dưới 8% cồn.
Máy tính cũng cho biết độ lên men biểu kiến (apparent attenuation) = (OG − FG) ÷ (OG − 1). Con số này cho biết men đã ăn bao nhiêu phần trăm đường. Men ale thường đạt 65–85%.
Ví dụ
OG 1.050, FG 1.010 → (1,050 − 1,010) × 131,25 = 5,25% ABV, độ lên men 80%.
Cách đọc kết quả
| ABV | Loại bia thường gặp |
|---|---|
| 3–4,5% | Bia nhẹ, session beer, bia lúa mì |
| 4,5–6% | Pale Ale, Amber, lager thông thường |
| 6–7,5% | IPA, bia Bỉ |
| Trên 8% | Imperial Stout, Barleywine, Tripel |
- Có thể nhập tỷ trọng dạng ngắn: gõ 1050 sẽ hiểu là 1.050, và dấu phẩy 1,050 cũng được.
- Đường tạo gas khi đóng chai làm ABV tăng thêm khoảng 0,1–0,2%.
- Nhớ hiệu chỉnh tỷ trọng theo nhiệt độ trước khi nhập, nếu mẫu không ở 20 °C.
Đo OG và FG bằng dụng cụ nào?
Muốn tính độ cồn ABV của bia, bạn cần đo tỷ trọng hai lần: trước khi cấy men (OG) và khi lên men xong (FG).
| Dụng cụ | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tỷ trọng kế (hydrometer) | Rẻ, đọc thẳng ra tỷ trọng, đo được cả OG lẫn FG | Cần 100–200 ml mẫu; mẫu phải nguội hoặc hiệu chỉnh theo nhiệt độ |
| Khúc xạ kế (refractometer) | Chỉ cần vài giọt, đo nhanh khi đang nấu | Đọc ra độ Brix; sau khi có cồn phải dùng công thức hiệu chỉnh, xem độ Brix trong nấu bia |
Người mới nên bắt đầu với tỷ trọng kế. Khúc xạ kế hữu ích khi bạn muốn đo nhanh nhiều lần trong ngày nấu.